Havenontwikkelingen

Het jaar 2000

Het nieuws uit en over de Nederlandse zeehavens kwam in 2000 tot ons via officiële stukken, jaarverslagen en artikelen in de pers. In deze rubriek vindt u een bewerkte keuze uit de vele berichten die ons in 2000 bereikten.

Infrastructuur
Maritieme toegankelijkheid en haveninfrastructuur
Binnenvaarwegen
Buisleidingen
Spoorwegen
Autowegen
ICT

Op- en overslagsector
Droog massagoed
Vloeibaar massagoed
Containers (Amsterdam, Rotterdam, Scheldebekken)
Koel- en vrieslading
Visserij
Auto's
Ro-ro verkeer/veerdiensten/cruises
Distributie
Overig stukgoed

Industrie
Chemie
IJzer-, staal- en aluminiumindustrie
Scheepsbouw en –reparatie
Offshore
Overige industrie

Milieu
Industrie en overslag
Scheepsafval
Onderhoud havens

Infrastructuur

Maritieme toegankelijkheid en haveninfrastructuur

Harlingen
De provincie Friesland behoort (met 3 miljoen gulden) tot de financiers van het uitbreidingsproject in Harlingen. In dat project, dat in totaal 76 miljoen gulden kost, nemen naast de gemeente Harlingen zelf verder deel de Bank Nederlandse Gemeenten (24 miljoen) en haar dochter OPP (6 miljoen).

IJmuiden
In IJmuiden begon in mei de aanleg van de derde haven, een project uit het Masterplan Noordzeekanaalgebied. In augustus besloot de provincie Noord-Holland 5,7 miljoen gulden beschikbaar te stellen voor het opknappen van het haventerrein. Daarbij wordt onder meer het Sluisplein geschikt gemaakt voor de ontvangst van cruiseschepen.

Zaanstad
De gemeente Zaanstad begin in november een bestemmingsplanprocedure voor de realisering van een inkassingshaven langs het Noordzeekanaal, ter ontsluiting van de Westzanerpolder.

Amsterdam
De Amsterdamse havenwethouder Dales opende in mei de nieuwe Afrikahaven, waardoor Amsterdam ruimte krijgt voor uitbreiding van havenactiviteiten.

Tweede Maasvlakte
Tot aan het einde van 2000 bleef de discussie voortgaan over de aanleg van de Tweede Maasvlakte. In december schreef het Centraal Plan Bureau dat er tot 2010 geen ruimtenood zou zijn voor de containeroverslag in Rotterdam. Eerder al was duidelijk geworden dat een definitieve kabinetsbeslissing over de aanleg niet meer in 2000 te verwachten zou zijn.

Rijnmond
De Rotterdamse Waalhaven, waar onder meer de containeroverslagbedrijven ECT (Home terminal), Hanno en Uniport gevestigd zijn, wordt beter toegankelijk gemaakt voor grotere zeeschepen. De Nieuwe Maas en de Waalhaven zelf worden zodanig uitgediept, dat schepen met een diepgang van 13 meter per dag viermaal vijf uur zullen kunnen afmeren. Deze zogenaamde tijpoorten zijn nu nog viermaal anderhalf uur lang.

Studie door het Rijks Instituut voor Kust en Zee (RIKZ) naar de gevolgen van het eventueel openzetten van de Haringvlietsluizen heeft opgeleverd dat daardoor in Rotterdam fors zou kunnen worden bezuinigd op het onderhoud van vaargeulen en havens. Als de sluizen in de Haringvlietdam voor een derde worden opengezet, zal de slibafzet in het Rotterdamse havengebied afnemen met 30%.
Een ander, minder gewenst gevolg van de openstelling van de Haringvlietsluizen zou de verlaging van de waterstanden in de Dordtse havens en de historische binnenstad van Dordrecht zijn. De gemeente Dordrecht vreest dat grotere zee schepen de haven in dat geval zullen moeten mijden.

Vlaardingen
De gemeente Vlaardingen heeft in september geld uitgetrokken (1,4 miljoen gulden) voor de vernieuwing van het Westerhoofd in de Buitenhaven. Dat project, dat in totaal 1,75 miljoen gulden kost, was nodig omdat de constructie, die de Westerhaven met de Nieuwe Waterweg, verbindt en die is aangelegd in 1951, door de stroming, de scheepvaart en de getijstroming in de afgelopen 50 jaar is achteruitgegaan.

Westerschelde
Voor de bereikbaarheid van de haven van Antwerpen is de diepte van de Westerschelde van groot belang. Het verdiepingsprogramma, dat, zo werd in maart geraamd, 11.700 miljoen Belgische franken zal kosten, leidt ertoe dat schepen met een diepgang van 11,60 meter straks ongehinderd bij elk getijde de havens van Antwerpen kunnen bereiken. Dieper stekende schepen zullen rekening moeten (blijven) houden met de waterstanden.
Intussen liet de Tweede Kamer in september, tijdens overleg met de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, blijken niet akkoord te zullen gaan met een nog verdere uitdieping van de Westerschelde, zoals het Antwerpse gemeentebestuur zou willen. De schepen voor de Haven heeft de Belgische regering verzocht een procedure te starten voor het Permanente Hof van Arbitrage, mocht Nederland werkelijk weigeren mee te werken aan een verdere uitdieping van de Westerschelde.

De bereikbaarheid van de haven van Gent wordt belemmerd door de bruggen over de zeesluizen van Terneuzen. Bij sterke wind kunnen die bruggen niet optimaal worden bediend en kunnen grote schepen de kanaal van Gent naar Terneuzen niet op- of afvaren. De Bouwdienst van Rijkswaterstaat onderzoekt alle mogelijkheden, zoals de vervanging van de huidige basculebruggen door platte rolbruggen of klapbruggen. Het Gentse gemeentebestuur gaf in september te kennen een snelle oplossing te wensen.

Overheid en havenontwikkeling
De zeehavens aan het Noordzeekanaal, in de provincies Groningen en Zeeland en de havens van Harlingen en Den Helder ontvingen in de laatste maanden van het jaar belangrijke subsidietoezeggingen in het kader van de regeling Haven Interne Projecten (HIP). Voor de hele periode van 2000 tot 2003 is een bedrag van 85,6 miljoen gulden beschikbaar. Met deze middelen geeft de minister van Verkeer en Waterstaat een subsidie van maximaal 20% op investeringsprojecten. Amsterdam, IJmuiden en Beverwijk kregen tijdens het jaarlijkse Havengildediner een mondelinge toezegging van minister Netelenbos: 11,7 miljoen gulden. Voor projecten in Groningen. Zeeland, Harlingen en Den Helder is een rijksbijdrage van 31 miljoen gulden uitgetrokken.

Binnenvaarwegen

In het in september gepubliceerde Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIT, onderdeel van de begroting van Verkeer en Waterstaat) is onder meer de verbetering aangekondigd van een aantal havenrelevante binnenvaarwegen.

Lemmer-Delfzijl
De vaarweg Lemmer-Delfzijl zal in 2002 zijn opgewaardeerd tot 'beperkt klasse V', aldus het in september gepubliceerde MIT. De werkzaamheden zijn aangevangen in 1990 en zijn gebudgetteerd op 159 miljoen gulden. Inmiddels vindt een studie plaats naar verdere verruiming van het vaarwegprofiel tot klasse Va en de uitvoering van kunstwerken, waardoor vierlaags containervaart mogelijk wordt. Deze werken, die in 2001 ter hand worden genomen en na 2005 klaar zullen zijn, worden gebudgetteerd op 243 miljoen gulden.

Amsterdam-Lemmer
De vaargeul Amsterdam-Lemmer in het IJsselmeer wordt verdiept tot klasse Vb-beroepsvaart, aldus het MIT. De werkzaamheden, waarvoor 36 miljoen gulden is uitgetrokken, zijn gestart in 1997 en worden in 2002 voltooid. De vaarroute door het Ketelmeer wordt eveneens verbeterd zodat het bevaarbaar zal zijn voor volledig afgeladen vaartuigen van CVB-klasse Vb het kustvaarders in de R/S categorie I. Deze werkzaamheden zullen na 2005 beginnen en zijn begroot op 21 miljoen gulden.

Amsterdam-Rijnkanaal
In 2001 wordt het tracébesluit genomen voor het verwijderen van de keersluis bij Zeeburg in het Amsterdam-Rijnkanaal. Deze operatie, waarvoor de werkzaamheden na 2005 beginnen, is begroot op 26 miljoen gulden.

Lekkanaal
Het Lekkanaal aan beide zijden van de Prinses Beatrixsluizen wordt verbeterd. De werkzaamheden zijn in 1999 gestart, zullen in 2003 worden afgerond en zijn begroot op 30 miljoen gulden. Tevens wordt een studie uitgevoerd naar de bouw van een derde sluiskolk, waarvoor volgens planning het tracébesluit in 2003 moet worden genomen. De kosten worden begroot op 163 miljoen gulden.

Van Harinxmakanaal
De provincie Friesland vroeg in december minister Netelenbos te zorgen voor een verbreding en verdieping van het Van Harinxmakanaal, opdat schepen met een lengte tot 110 meter het zullen kunnen bevaren. Bij Franeker zou het kanaal op enkele plaatsen moeten worden omgelegd.

Maashaven
De Maashaven groeit uit tot het binnenvaartcentrum van Rotterdam. Er komen in totaal ongeveer 150 ligplaatsen voor binnenschepen; onder andere aan het onlangs tot 500 meter verlengde ponton de steigers aan de zuidzijde en de nog te renoveren kade aan de noordzijde van de Maashaven.

Buisleidingen

Propyleen
Dertien Europese petrochemische bedrijven (Bayer, Borealis, BP Amoco, Celanese, Cobdea, Degussa/Hüls, DSM, EC, Elenac, Infraserv, Rütgers Vft en Veba Öl) bereiden de oprichting voor van een netwerk van buisleidingen voor propyleen, zo werd in augustus gemeld. Deze basisgrondstof voor de kunststoffenindustrie wordt onder meer gebruikt voor de productie van CD's en van auto-onderdelen. De leidingen zullen, aldus de European Pipeline Development Company (EPCD) industriegebieden met elkaar verbinden die liggen in Rotterdam, Antwerpen, Geleen, Keulen en het Roergebied. Met het project zal een investering gemoeid zijn van, naar verwacht, rond 400 miljoen gulden.

Buizennetwerk Rotterdam
Het Gemeentelijk Havenbedrijf en het chemieconcern Vopak willen begin 2001 de aanleg starten van een multicore buizennetwerk in het havengebied. Het netwerk is bedoeld voor het vervoer van chemische producten, zo werd in september gemeld.

Spoorwegen

In het in september gepubliceerde MIT wordt onder meer een aantal havenrelevante verbeteringen van het spoorwegnet vermeld. Zo wordt in de periode het Nederlandse spoorwegnet(bovenbouw) voor een bedrag van 318 miljoen gulden geschikt gemaakt voor snellere en zwaardere treinen.

Groningen-Sauwerd
De spoorweg Groningen-Sauwerd wordt over een lengte van 7 km verdubbeld; er komt een nieuwe dubbelsporige brug over het Van Starkenborchkanaal. De werkzaamheden zullen in 2003 klaar zijn en kosten 110 miljoen gulden.

Amsterdam-Utrecht
In de spoorverbinding Amsterdam-Utrecht zijn twee projecten onderhanden genomen. De Utrechtboog, waarvan de oplevering na 2005 zal plaatsvinden en die 808 miljoen gulden gaat kosten en de Hemboog die in 2004 wordt opgeleverd en die 252 miljoen gulden kost.

Betuweroute
De Betuweroute zal, aldus het MIT, in 2005 worden opgeleverd. Voor deze goederenspoorlijn is een taakstellend budget van 9.667 miljoen gulden vastgesteld. Gewerkt wordt aan een pakket hinderbeperkende maatregelen op de goederenroute Elst-Deventer-Twente. Dit project zal starten na 2005 en zal 272 miljoen gulden mogen kosten.

RSC-Maasvlakte
In november werd het Rail Service Center Maasvlakte officieel in gebruik genomen. Deze railterminal zal uiteindelijk op jaarbasis 165.000 eenheden kunnen verwerken (containers, maar ook wissellaadbakken en trailers). Het GHR investeerde ruim 30 miljoen in het RSC-M, exploitant ECT stak ongeveer 20 miljoen gulden in kranen, rollend materieel en software. Bovendien zijn enkele tientallen miljoenen guldens geïnvesteerd in viaducten, zodat de toegang tot het RSC-W vrij is van gelijkvloerse kruisingen.

RSC-Waalhaven
De uitbreiding van het RSC-W is in mei officieel in gebruik gesteld. De totale oppervlakte van RSC is toegenomen van 13 naar 20 ha, het aantal sporen is verdubbeld naar 8 en er zijn 2 nieuwe portaalkranen geplaatst. Ook is de opslagcapaciteit vergroot van 1.000 naar 1.600 containers. Het RSC-W kan thans 400.000 eenheden (containers, trailers en wissellaadbakken) per jaar verwerken. In 1994 verwerkte het RSC-W 100.000 eenheden; het aantal eenheden dat in 1999 verwerkt werd bedroeg 230.000 stuks.

Roosendaal-Antwerpen
In studie is het project Roosendaal-Antwerpen, waar ofwel de bestaande lijn 12 wordt uitgebreid ofwel een nieuwe lijn 11 wordt aangelegd. Het taakstellend budget voor deze betere spoorverbinding bedraagt 379 miljoen gulden. In december pleitte het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant voor de aanleg van Lijn 11.

Scaldiahaven
In mei werd de spoorlijn rondom de Scaldiahaven in Vlissingen -Oost in gebruik genomen. Deze spoorlijn verbindt de nieuwe Scaldiahaven met de spoorlijn Vlissingen-Roosendaal.

IJzeren Rijn
Naar verwachting zal in 2002 het tracébesluit worden genomen over de IJzeren Rijn. Intussen zal, zo werd in augustus gemeld, de 'oude' IJzeren Rijn worden opgeknapt, op kosten (60 tot 80 miljoen gulden) van de Belgische overheid. De verwachting was dat eind 2001 het tracés in gebruik zou kunnen worden genomen voor vrachtverkeer tussen de Haven van Antwerpen en het Duitse achterland. In Duitsland zou de Duitse overheid de opknapkosten (50 miljoen Dmark) betalen.

Autowegen

Het MIT bracht in september, zoals gebruikelijk, een overzicht van verbeteringen van de landelijke weginfrastructuur. Een havenrelevante bloemlezing volgt hieronder.

A7
De uitbreiding van de zuidelijke ringweg Groningen (A7) is in het planstudieprogramma opgenomen. Fase 1 (244 miljoen gulden) zou in de periode moeten worden uitgevoerd, fase 2 (632 à 2.108 miljoen gulden, afhankelijk van de te kiezen variant) staat voor na 2008 op het programma.

N9/A9 (Den Helder-Alkmaar-IJmond)
Tussen de A9 en de N242 wordt een directe verbindingsweg aangelegd, inclusief een viaduct in de A9 over de verbindingsweg naar de rotonde Kooimeer, gelegen tussen Heiloo en Alkmaar. Oplevering 2001; budget 48 miljoen gulden.

A2 (Amsterdam-Utrecht-Den Bos-Eindhoven-Maastricht)
De A2 tussen Holendrecht en Oudenrijn wordt verbreed van 2x3 naar 2x4 rijstroken. Start realisatie: 2002. Oplevering: na 2005. Raming taakstellend budget: 1.599 miljoen gulden. Uitgaande van een situatie met 2x4 rijstroken zijn tevens een benuttingsalternatief en twee verbredingsalternatieven in studie. Realisatie na 2010. Raming taakstellend budget: 48 à 684 miljoen gulden.

A5 (Westrandweg Amsterdam/Verlengde Westrandweg)
De Westrandweg Amsterdam zal niet zonder private middelen worden gerealiseerd. Uitvoering van het werk is gepland in de periode .
Tussen de A4 en de A9 wordt een 8 kilometer lange autosnelweg met 2x2 rijstroken en vluchtstroken aangelegd: de zogenoemde Verlengde Westrandweg. Het werk wordt in de periode uitgevoerd. Raming taakstellend budget: 622 miljoen gulden.

A9 (Velsen-Badhoevedorp)
Voor de autosnelweg A9 met 2x2 rijstroken worden benuttingsmaatregelen onderzocht (vluchtstrookgebruik en toeritdosering). Het werk wordt in de periode uitgevoerd. Raming taakstellend budget: 696 miljoen gulden.

A4 (Amsterdam-Den Haag-Rotterdam-Antwerpen)
Aan de A4 wordt een reeks werken voorbereid of uitgevoerd:
· Burgerveen-Leiden (studieproject cat. 1). De huidige autosnelweg 2x2 rijstroken wordt over een lengte van circa 20 kilometer verbreed tot 2x3 rijstroken. Start: na 2002. Oplevering: na 2005. Raming taakstellend budget: 1.332 miljoen gulden.
· De Hoek-Pr. Clausplein (studieproject cat. 2). Uitgaande van de afronding van het project A4 Burgerveen-Leiden is de uitgangssituatie een autosnelweg met 2x3 rijstroken (tussen Burgerveen en De Hoek 2x4 rijstroken). In studie zijn een benuttings- en twee verbredingsalternatieven. Uitvoering: na 2010. Raming taakstellend budget: 272 tot 1.452 miljoen gulden.

• Midden Delfland (Delft-Vlaardingen/Beneluxtunnel). Uitvoeringsperiode: . Wordt niet zonder private middelen gerealiseerd.
• 2e Beneluxtunnel. Realisering: . Raming taakstellend budget: 778 miljoen gulden.
• Dinteloord-Bergen op Zoom. Uitvoeringsperiode: . Wordt niet zonder private middelen gerealiseerd.
• Omlegging Halsteren. Uitvoeringsperiode: Raming taakstellend budget: 124 miljoen gulden.

Doorstroomroute A4
De A4 kwam in 2000 (ook buiten het MIT om) vele malen in het nieuws. Een commissie onder leiding van AVBB-voorzitter de heer E. Brinkman kwam in juli met plannen voor een publiek-privaat gefinancierde en geëxploiteerde zogenoemde 'Doorstroomroute A4' (Amsterdam-Den Haag-Rotterdam-Antwerpen). Die route, bepleit door het bedrijfsleven en de ANWB, moet - door middel van tolwegen en betaalstroken - filevrij rijden mogelijk maken tussen Zaandam en Antwerpen. Minister Netelenbos reageerde positief. De totale kosten worden geraamd op ruim 11 miljard gulden.

A4 (Midden-Delfland)
In de politieke discussie veranderde de houding van 'Den Haag' tegenover het doortrekken van de A4 door Midden-Delfland. In het kader van het Bereikbaarheidsoffensief Randstad bleek zij alsnog bereid geld (maximaal 250 miljoen gulden) te steken in dit wegvak door Midden-Delfland. De rijksbijdrage zou een aanvulling vormen op het privaat bijeen te brengen geld. In totaal worden de kosten geraamd op 640 miljoen gulden.

A15
Ook aan de A15 wordt een reeks werken voorbereid en uitgevoerd:

• Ontsluiting Tweede Maasvlakte is opgenomen in het verkenningenprogramma van het MIT.
• Europaweg (ongelijkvloerse kruisingen, Dintelhavenbrug, Calandtunnel). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 1.316 miljoen gulden.
• Aansluiting Vondelingenplaat (aanpassing bestaande ontsluitingsroutes ter hoogte van Aveling en Gadering). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 165 miljoen gulden.
• Beneluxplein-Vaanplein. Voor de huidige autosnelweg 2x3 rijstroken wordt de uitbreiding van de wegcapaciteit door verbreding tot 2x3+2x2 rijstroken onderzocht.

Uitgangspunt is de scheiding van het havengebonden en het overige verkeer. Uitvoering: na 2005. Raming taakstellend budget: 1.039 miljoen gulden.
Reconstructie aansluitingen bij H.Giessendam-Sliedrecht. Reconstructie aansluitingen Wijngaarden en Nieuweweg, nieuwe aansluiting Zwijnskade, opheffing aansluiting Stationsweg. Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 301 miljoen gulden.

Intussen heeft Rijkswaterstaat al geconcludeerd dat de havensnelweg A15 tussen Rotterdam en de Maasvlakte nodig moet worden verbeterd, om te voorkomen dat het verkeer vastloopt. Dat concludeert Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat stelt in de Trajectnota/MER over de A15 onder meer voor een nieuwe Suurhoffbrug over het Hartelkanaal en een tweede Botlektunnel aan te leggen en de weg bij Hoogvliet met twee of drie rijstroken te verbreden.

A16
Aan de A16 worden de volgende werken voorbereid of uitgevoerd:
· A13/A16 (verlegging van de A16 vanaf het Terbregseplein in noordelijke richting en vervolgens afbuigend in westelijke richting om Zestienhoven heen naar de A13). Start: 2007. Oplevering: na 2010. Wordt zonder private middelen niet uitgevoerd.

Intussen gingen Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant in september akkoord met een proef met betaalstroken op de A16 tussen Dordrecht en de Moerdijkbrug. De Minister van Verkeer en Waterstaat wil proeven nemen met betaalstroken om te bezien of daardoor de bereikbaarheid van de Randstad op peil kan komen. In de stadsregio Rotterdam zijn vier plaatsen die voor een proef in aanmerking komen. Het wegvak Dordrecht - Klaverpolder is er daar één van. GS vinden dat betaalstroken op de A16 aansluiten bij het provinciale verkeers- en vervoersplan. Daarin staat onder meer dat de bestaande wegen beter moeten worden benut. Het dagelijks bestuur van de provincie verwacht dat de bereikbaarheid van Brabant vanuit de Randstad verbetert als er in zuidelijke richting twee betaalstroken komen.

A20
Aan de A20 worden de volgende werken voorbereid of uitgevoerd:
· Westland en 2e ontsluitingsweg Hoek van Holland (2e ontsluitingsweg, reconstructie knooppunt Westerlee en verlenging N222). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 60 à 90 miljoen gulden.

• Giessenplein (reconstructie). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 64 miljoen gulden.
• Parklane fase 1 (Giessenplein-Vierhavensgebied). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 11 miljoen gulden (rijksbijdrage).
• Parklane fase 2a (Westzeedijk-Hudsonplein). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 28 miljoen gulden (rijksbijdrage).
• Parklane fase 2b (Vierhavensstraat). Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 8 miljoen gulden (rijksbijdrage).

N57 (Veersedam-Middelburg.)
Delen van de huidige enkelbaans weg worden omgebouwd tot een 2x1 stroomweg met vluchtstroken. Waar nodig parallelwegen en fietspaden. Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 289 miljoen gulden.

N61 (Hoek-Schoondijke)
Voor de huidige enkelbaans weg zijn verscheidene verbredingsalternatieven (met of zonder rijbaanscheiding, ongelijkvloerse kruisingen en rotondes) in studie. Uitvoeringsperiode: . Raming taakstellend budget: 210 miljoen gulden.

Westerscheldetunnel
In de zomer van 2000 werd bekend dat de geplande opleverdatum van de Westerscheldetunnel (15 maart 2003) waarschijnlijk niet zal worden gehaald, vooral als gevolg van problemen met de boormachines. Daardoor wordt het nodig de veerdiensten over de Westerschelde langer in de vaart te houden. In december werd bekendgemaakt dat exploitant NV Westerscheldetunnel en aannemer KMW hebben afgesproken dat de tunnel uiterlijk op 15 november 2003 klaar zal zijn.
De exploitatie van de Westerscheldetunnel zal naar verwachting positief worden beïnvloed door de aanleg van een tunnel voor het wegverkeer onder het Kanaal Gent - Terneuzen bij Sluiskil. De kosten van aanleg van deze tunnel worden geraamd op 300 à 450 miljoen gulden.
In juli bracht minister Zalm (Financiën) een werkbezoek aan Zeeland. Zalm zou bij die gelegenheid hebben gezegd bereid te zijn een flinke bijdrage te leveren, als blijkt dat de kanaaltunnel kan bijdragen aan de winstgevendheid van de Westerscheldetunnel.

ICT

De havens van Rotterdam en Amsterdam zetten in 2000 opnieuw stappen ter vervolmaking van de EDI-infrastructuur.

Portofrotterdam.com
In december nam de Rotterdamse burgemeester onder grote belangstelling het centrale internetadres, de business-to-business website van de haven van Rotterdam in gebruik: portofrotterdam.com. Deze centrale website is een initiatief van het Rotterdamse Havenbedrijf en de Havenondernemersvereniging SVZ. Men rekent op 1,2 tot 4 miljoen bezoekers per jaar, bedrijven die op deze wijze gemakkelijk contact kunnen leggen met 1400 aangesloten bedrijven in het Rotterdamse havengebied.

Eerder in het jaar (augustus) werd bekend dat het ministerie van Economische Zaken geld (820 miljoen gulden) zal steken in onderzoek naar manieren om de nieuwe generatie (breedbandig) internet te benutten ten behoeve van de Rotterdamse haven, het project 'Virtuele haven'.

Portnet Amsterdam
In november stelden Gedeputeerde Staten van Noord-Holland 440.000 gulden beschikbaar voor het Portnet-programma van het gemeentelijk Havenbedrijf Amsterdam. Dat project beoogt de aanleg van digitale infrastructuur, ten behoeve van verbetering van de logistieke processen in Amsterdam en IJmond

Op- en overslagsector

Droog massagoed

Eemshaven
Het Duitse bedrijf Brons gaat een terminal voor de op- en overslag van cement bouwen in de Eemshaven. Brons is nu gevestigd in Emden. De onderneming maakte in april bekend te zullen verhuizen naar deze haven omdat daar schepen met een grotere diepgang terechtkunnen.

Amsterdam/Duisburg
Het Gemeentelijk Havenbedrijf Amsterdam (GHA) onderzoekt samen met de haven van Duisburg de mogelijkheid om in samenwerking met andere marktpartijen een kolenterminal in Duisburg op te zetten. Daarmee wil het GHA de opslagcapaciteit van de haven uitbreiden. Het havenbedrijf wil met een dergelijke participatie de achterlandverbindingen versterken en het kolenvervoer tussen beide havens bevorderen.

Vloeibaar massagoed

Botlek Tank Terminal
Koninklijke Vopak droeg in juni de Botlek Tank Terminal in Rotterdam officieel over aan het Noorse Odfjell. Deze overdracht is gedaan in het kader van de fusie tussen Pakhoed en Van Ommeren, die doorgang kon vinden wanneer enkele activiteiten werden afgestoten. Met de definitieve verkoop is een bedrag gemoeid van circa 70 miljoen euro.

Terminal op de Mosselbanken Terneuzen
Dow Benelux en Oiltanking Gent kondigden in de zomer aan een terminal voor vloeibare chemische bulklading te zullen aanleggen op de Mosselbanken, een 110 hectare groot terrein aan de Braakmanhaven bij Terneuzen. Dow wil samen met het havenschap Zeeland Seaports een reeks investeringen doen, die de Mosselbanken uit logistiek oogpunt aantrekkelijker kunnen maken. Gedacht wordt aan en spoorlijn naar de containerterminal van Katoen Natie in de Braakmanhaven en naar het nog in te richten logistiek park in de Braakmanpolders. Daarnaast wil Dow diverse van leidingen (stoom, elektriciteit en voor grondstoffen) van het eigen terrein naar de Mosselbanken aanleggen. Ook moeten er nog nieuwe toegangswegen komen. De totale investeren lopen dan op tot 30 à 40 miljoen gulden.

Containers

Amsterdam

Ceres
Amsterdam is vastbesloten zich te profileren als containerhaven. De nieuwe Ceres Paragon Terminal zal midden 2001 operationeel zijn. Bij de voltooiing van fase 1 verwacht Ceres een capaciteit van 1 miljoen TEU te hebben, de maximaal bereikbare capaciteit is 3 miljoen TEU.

IMCA
De IMCA Group maakte in mei bekend een containerterminal te gaan bouwen op de Noordelijke IJ-oevers in Amsterdam. Daartoe is de Amsterdamse groep een alliantie aangegaan met Cornelder uit Rotterdam. De groep benut voor de bouw een eigen terrein van 22 hectare. Op termijn moet de capaciteit van de terminal uitkomen op 300.000 containers per jaar. Het gaat om een investering van 35 tot 40 miljoen gulden. De eerste fase van de terminal zal eind 2002 operationeel zijn.

Rotterdam

Reorganisatie ECT
Na de aandelentransactie die uitmondde in een aandeelhouderschap van Hutchison Whampoa, het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam, ABN/Amro en de Stichting personeelsfonds ECT begon de grootste containerstuwadoor van Europa in 2000 aan een omvangrijke reorganisatie. Om de veranderingen in de organisatie, leidend tot een personeelsbestand dat beter is opgewassen tegen de taken die moeten worden uitgevoerd, mogelijk te maken was eerst een akkoord met de vakbonden en het personeel noodzakelijk. Overeenkomsten over een nieuwe CAO en over de voorwaarden voor de reorganisatie maakten in 2000 de weg vrij voor de gewenste maatregelen.
Het personeelsbestand zal worden verminderd met ongeveer 200 werknemers; het hoofdkantoor, dat in december verhuisde van Pernis naar de Parklaan in Rotterdam, werd teruggebracht van 160 tot een kleine 40 personen. Voor de reorganisatie heeft ECT een bedrag van 80 miljoen gulden uitgetrokken.

Maersk en P&O Nedlloyd
ECT sloot akkoorden met twee belangrijke klanten, leidend tot de opzet van ‘eigen’ terminals voor Maersk-SeaLand (de principeafspraak werd gemaakt in 1999) en voor P&O Nedlloyd. In de gezamenlijke containerterminal van ECT en Maersk SeaLand neemt Maersk deel voor 66.7% en ECT voor 33,3%. Deze Maersk Delta terminal, op het ECT-schiereiland op de Maasvlakte, met een kadelengte van 900 meter en een oppervlakte van 35 ha, zal uiteindelijk aansluiten op de SeaLand terminal en zal dan 1600 meter kade en 90 ha terrein beslaan.
Voor P&O Nedlloyd en haar partners in de Grand Alliance wordt de Euromax terminal aangelegd aan de Yangtzé haven op de Maasvlakte, naast de Maasvlakte Oil Terminal. In infrastructuur voor deze terminal (kademuur 2350 meter, oppervlak 125 ha) zal Rotterdam in eerste aanleg 654,4 miljoen gulden investeren. De directie werkgelegenheid op de Euromax terminal zal naar schatting 900 arbeidsplaatsen bedragen.

Binnenvaart
In de loop van 2000 werkte ECT samen met het Centraal Bureau voor Rijn- en Binnenvaart (CBRB) een convenant uit, dat de aan- en afvoer van containers per binnenschip versoepelt.

Uniport
Containeroverslagbedrijf Uniport (in het Waalhavengebied, eigendom van het Zwitserse expeditieconcern Kühne & Nagel) werd in maart 2000 overgenomen door Containerbedrijf Morcon, behorend tot de Vervat-groep.
Uniport slaat op zijn terminal per jaar tweehonderdduizend containers over; het heeft honderdtien mensen in dienst, Morcon negentig. Met de overname beschikken de bedrijven samen in Rotterdam over veertig hectare op- en overslagterreinen voor containers, met een totale kadelengte van 1,1 kilometer.

Scheldebekken

Vlissingen
De Provinciale Planologische Commissie constateerde ‘een reeks onvolkomenheden en onduidelijkheden in de zogenoemde Startnotitie, de voorbereiding op de milieueffectrapportage voor de aanleg van de Westerschelde Container terminal die in het Sloegebied zou moeten verrijzen. De commissie vindt dat het overgrote deel van het achterlandvervoer van containers niet via de weg, maar per schip of trein zou moeten plaatsvinden.

Terneuzen
Met de komst van het Antwerpse logistiek- en stuwadoorsbedrijf Katoennatie naar Terneuzen komt er in Zeeuws-Vlaanderen een containerterminal met drie eigenaren: Dow, Zeeland Seaports en Katoennatie. In eerste instantie kunnen er aan de 170 meter kade schepen van 9 meter diepgang afmeren.

Koel- en vrieslading

Amsterdam
Beemsterboer en Cornelder maakten in julie bekend van plan te zijn samen een grootschalig koel-, vries- en verscentrum bouwen aan de Amerikahaven in Amsterdam. Dat gebeurt in een joint venture onder de naam Amsterdam Frigo Terminal (ATF).

Rotterdam
Het expeditie- en distributiebedrijf Ebrex verzorgt sinds eind augustus 2000 met twee koelschepen van Coolcarriers om de 10 dagen een dienst tussen Tuxpan in Mexico en Rotterdam. Ebrex bouwt samen met een Mexicaanse partner aan een keten van koelhuizen langs de Mexicaanse kust. Met de dienst zullen voornamelijk fruit, groenten en vis verscheept worden naar Europa. Voor volgend jaar rekent het bedrijf al op circa 70.000 ton lading voor de dienst. Rotterdam is nu voor Ebrex de grootste loshaven. Tot voor kort was dat Antwerpen. Het Rotterdamse expeditiebedrijf gaat de samenwerking met het Duitse Birkart Logistics uitbreiden met Oostenrijk. Volgens Ebrex zal daardoor extra lading via Rotterdam gaan. Samen zijn de bedrijven goed voor 50.000 teu per jaar. Volgens Ebrex is het wereldwijde netwerk daarmee compleet.

Vlissingen
Kloosterboer onderneming (koel- en vriesvemen, groothandel en bewerker van levensmiddelen) breidt zijn activiteiten in Vlissingen-Oost met een vrieshuis annex mengstation voor vruchtensappen te bouwen, zo werd in juni aangekondigd. Dat mengstation is goed voor 35 tot 50 banen. In het mengstation worden vruchtensappen die in al dan niet geconcentreerde vorm in de Vlissingse haven worden aangevoerd, bij elkaar gevoegd om de juiste smaak te krijgen verwerkt.

Visserij

Auto's

Amsterdam
Het Japanse autoconcern Nissan blijft met zijn Europese hoofdkantoor en centraal onderdelenmagazijn in Amsterdam gevestigd. De komende integratie met het Franse Renault zal wel enige arbeidsplaatsen kosten, maar niet leiden tot een vertrek uit de hoofdstad, zo meldde de Amsterdamse havenwethouder mr dr G.D. Dales in mei.

Ro-ro verkeer/veerdiensten/cruises

IJmuiden
Voor de sluizen te IJmuiden is een nieuwe cruisekade gerealiseerd. Benoorden de Felison-terminal kunnen sinds medio 2000 passagiersschepen tot 235 meter met een maximale diepgang van 8,50 meter afmeren.

Amsterdam
De passagiersterminal in Amsterdam, aan het IJ, is in augustus officieel geopend. Naast honderd zeecruiseschepen zullen er jaarlijks zo'n 450 riviercruisers afmeren en doet het gebouw dienst als touringcarterminal. Verder is een rondvaarthaven in aanbouw met veertien tot achttien aanlegplaatsen voor rondvaartboten, watertaxi's en busboten. Buiten het cruiseseizoen is de terminal te huur voor evenementen. Kantoren, vergadercentrum, restaurant en touroperators zijn het hele jaar open.

Scheveningen
Norfolkline nam in februari een nieuwe RoRo-veerboot, de Maersk Flanders, op in de dienst tussen Scheveningen en Fekixstowe. Norfolkline vergrootte met de nieuwe Maersk Flanders de capaciteit op de route tussen het Verenigd Koninkrijk en Scheveningen met dertig procent. De Maersk Flanders is de derde van een serie van vier RoRo-ferries die op Scheveningen-Felixstowe gaan varen. De schepen hebben een lengte van 142 meter, een breedte van 23,60 meter en diepgang van 5,40 meter.

Rotterdam
In juli 2000 is het contract ondertekend voor de bouw van een nieuwe aanlegsteiger voor P&O North Sea Ferries (P&O NSF) in de Beneluxhaven te Rotterdam-Europoort. De nieuwe aanlegsteiger is noodzakelijk om de zeer grote cruiseferries die P&O NSF in 2001 in de vaart neemt, te kunnen behandelen. De aanneemsom bedraagt circa 27 miljoen gulden. De nieuwe cruiseferries, met een lengte van 215 meter en een breedte van 31 meter, zijn de grootste veerboten ter wereld. De capaciteit bedraagt 1360 passagiers en 400 vrachteenheden.

Stena Line nam in oktober de nieuwe roPax ferry, de Stena Britannica, in gebruik. Het schip doet dienst op de route Hoek van Holland - Harwich. De Stena Brittanica kan 160 vrachteenheden bergen. In oktober startte Stena Line een nieuwe verbinding vanuit Hoek van Holland op Killingholme in Noord-Engeland. De nieuwe route, die volgende week maandag van start gaat, wordt zes dagen per week gevaren. Per dag kan er één oversteek worden gemaakt; een enkele reis duurt tegen de dertien uur.

Vlissingen
In juni 2000 nam Dart Line in Vlissingen een zogenoemde kooldioxide-meter in gebruik genomen. Daarmee kan worden bepaald of er mensen aanwezig zijn in de laadruimten van vrachtauto’s. Sindsdien zijn er geen verstekelingen meer aangetroffen in de door het bedrijf vervoerde voertuigen.

Vlissingen maakt kans op een nieuwe fast ferry-verbinding met de Schotse havenstad Leith (bij Edinburgh), zo maakte Zeeland Seaports in september bekend. van de Schotse hoofdstad Edinburgh per 2002 operatief is. Zeeland Seaports werkt sinds anderhalf jaar aan haalbaarheidsstudies over een ferryverbinding tussen Schotland en Zeeland, in samenwerking mei de ontwikkelingsmaatschappij van de Schotse overheid, Scottish Enterprise onder de projectnaam Zee-Scot. Vanwege de inzet van de fast ferries, schepen die aanmerkelijk sneller varen dan conventionele veerschepen, maar minder vervoerscapaciteit hebben, kan op de nieuwe lijn geen volumineuze vracht mee.

Vlissingen-Breskens
Rederij Koninklijke Wagenborg uit Delfzijl gaat waarschijnlijk de nieuw op te zetten veerdienst Vlissingen-Breskens verzorgen. Wagenborg is de enige rederij die bij een openbare aanbesteding een offerte heeft ingediend. De veerdienst gaat van start zodra de Westerscheldetunnel begin 2003 in gebruik genomen wordt. Op dat moment vervalt het huidige veer. Er is dan nog slechts behoefte aan een veerdienst voor voetgangers en fietsers. Wagenborg verzorgt al decennia het vervoer op de Waddenzee en wel naar de eilanden Schiermonnikoog en Ameland.

Distributie

Moerdijk
DFDS Transport voegt zijn vestigingen in Rotterdam en Tilburg samen op Moerdijk. Het bedrijf krijgt er in totaal 25.000 vierkante meter loodsruimte. DFDS richt zich voornamelijk op zeevracht en wegvervoer. De nieuwe faciliteit krijgt aansluiting op het spoor en het water; DFDS wil het containervervoer tussen Rotterdam en Moerdijk zoveel mogelijk over water afwikkelen.

Het Amerikaanse Warnaco bracht in juni zijn Europees distributiecentrum onder in Moerdijk. In eerste instantie levert deze vestiging 150 arbeidsplaatsen op. Warnaco brengt de kleding van Calvin Klein onder licentie op de wereldmarkt. Voor de distributie in Europa is Warnaco een joint-venture aangegaan met het Engelse bedrijf Seaway. De in China gemaakte producten van Calvin Klein komen aan via de havens van Rotterdam en Antwerpen. In het distributiecentrum worden de kledingstukken aangepast, gecontroleerd, gelabeld en geprijsd voor de diverse Europese bestemmingen.

Het expeditiebedrijf BAX/Global vestigt een distributiecentrum in Moerdijk. Het verdeelcentrum wordt 269.000 m² groot. Bax gaat het gebruiken voor activiteiten in de automobiel- en luchtvaartindustrie. Er komen 100 tot 150 personen te werken.

Overig stukgoed

Eemshaven
De Eemshaven ontwikkelt samen met het Russische houtbedrijf Visand en de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij een terminal voor de houthandel van en naar Rusland. De overslag levert de haven een toename van 500.000 ton extra lading op in de komende jaren, zo maakte het Havenschap Groningen Seaports gisteren bekend. Met de bouw is 10 miljoen gulden gemoeid. Vanaf het voorjaar van 2001 moet de terminal draaien. Voorlopig levert het project tien banen op.

Rotterdam
In het najaar van 2000 manifesteerden zich problemen bij het Rotterdamse overslagbedrijf HRS in het Botlekgebied (220 personeelsleden). Noch interim-directeur P. van Binsbergen, noch zijn opvolger D. Mol slaagde erin met personeel en bonden overeenstemming te bereiken over een reorganisatieplan. Vervolgens kreeg het bedrijf in november uitstel van betaling, waarop een bedrijfsbezetting volgde.

Medio 2000 is de bouw begonnen van de nieuwe terminal van Stuwadoors- & Opslagbedrijf ‘Merwehaven’ (SOM). De terminal komt tussen de bestaande locatie en de Nieuwe Maas in. Door de verschuiving kan een deel van de Merwehaven gedempt worden voor verdere uitbreiding van Rotterdam Fruitport. De nieuwe terminal krijgt een kade met een lengte van 600 meter en beslaat een oppervlakte van 4,6 ha, bijna twee maal zo groot als de huidige locatie. Hierdoor kunnen meer, en hoogwaardiger, bulk- en stukgoederen worden opgeslagen in bunkers en loodsen. Tevens komt er meer ruimte voor het strippen en stuffen van containers en kan men ro-ro lading gaan behandelen. Het complex krijgt een eigen spooraansluiting van 500 meter en een weegbrug.
Verwacht wordt dat de overslag, nu circa 1,4 mln ton stukgoed en droge bulk per jaar, geleidelijk met een kwart opgevoerd zal kunnen worden. Een ro-ro steiger en twee extra aangeschafte zware kranen zijn al sinds het najaar van 2000 operationeel. Omstreeks mei 2001 is de totale terminal, die voorzien wordt van vloeistofdichte vloeren, gereed. Het Stuwadoors- & Opslagbedrijf "Merwehaven" is een onderdeel van de Van Uden Groep. Per jaar ontvangt SOM ongeveer 1.000 zeeschepen. Het overgrote deel van de lading, 1,1 mln ton, wordt overgeslagen van en naar binnenvaartschepen. Het bedrijf wil, via de eigen aansluiting, het spoorvervoer vergroten.

Vlissingen
De Duitse staalhandel Schmolz & Birkenbach vestigt in Vlissingen een Europees distributiecentrum voor staalproducten en koopt daartoe zeven hectare terrein van havenbeheerder Zeeland Seaports, zo werd in juni gemeld. Het bedrijf wil zeker 100.000 tot 150.000 ton staal per jaar aanvoeren en vanuit Vlissingen de vestigingen in Duitsland, Denemarken, Zwitserland, Oostenrijk, Polen en Turkije bevoorraden. Die stromen lopen nu nog grotendeels over Antwerpen en Rotterdam, maar het is de bedoeling ze op Vlissingen te concentreren, aldus een woordvoerder van het bedrijf. De vestiging is goed voor 35 nieuwe arbeidsplaatsen.

Verbrugge – Haven van Vlissingen
De NV Haven van Vlissingen verwacht jaarlijks circa 100.000 ton inkomende lading voor Wallenius Wilhelmsen over te slaan. De rederij loopt sinds september 2000 elke veertien dagen Vlissingen aan als aanvoerpunt voor forest products vanaf de Amerikaanse oostkust. De lading werd tot voor kort via HRS in Rotterdam en Westerlund in Antwerpen aangevoerd.

De Zeeuwse transportgroep Verbrugge Terminals heeft een contract gesloten met de Chileense cellulosefabrikant CMPC voor de afhandeling van 300.000 ton cellulose per jaar op de nieuwe terminal in Vlissingen aan de Scaldiahaven. De lading, die tot nu toe in Antwerpen wordt behandeld, wordt door de rederij Gearbulk vanuit Concepcion aangevoerd. De eerste zending komt medio december.

Medio december 2000 werd bekend dat de verkoop van de NV Haven Vlissingen aan Verbrugge Terminals in Terneuzen zo goed als rond zou zijn. Beide ondernemingsraden (OR) zijn akkoord met de plannen. De eisen die de OR van de NV Haven aan de directie had gesteld zijn allen ingewilligd.

Industrie

Chemie

Shell Pernis
Shell bouwt in Pernis een nieuwe chemische fabriek. Eind 2001 moet deze jaarlijks 100.000 ton PO-glycolether gaan produceren. Dit oplosmiddel voor de fabricage van verf, coatings en inkten is een van de producten waarvoor het concern in de komende jaren groei ziet. De bouw vergt volgens Shell een investering van enige tientallen miljoenen guldens. De fabriek komt te staan naast een bestaande fabriek, die 55.000 ton glycolether maakt. In de Verenigde Staten maakt Shell jaarlijks nog eens 30.000 ton. De werkgelegenheid in Pernis zal volgens Shell nauwelijks groeien, omdat het fabriekscomplex geïntegreerd en geautomatiseerd is.

Lyondell Botlek
Het Amerikaanse chemiebedrijf Lyondell investeert voor ƒ 2,5 mrd in twee nieuwe fabrieken in de Rotterdamse haven. Lyondell heeft ervoor gekozen groter te worden in propyleen oxide (PO) en producten die daarvan worden afgeleid zoals butaandiol. Lyondells klanten zoals Du Pont en DSM maken grondstof voor tapijten, kleding, plastics en medicijnen. Du Pont maakt onder meer vezels voor sportkleding met materiaal van Lyondell. Buiten de VS is Nederland de belangrijkste productielocatie voor Lyondell, die keuze is volgens Lyondell's ceo Smith gemaakt omdat in Rotterdam de infrastructuur, zoals pijpleidingen en elektriciteit, 'volledig af' is.
Een druk verkeersnet en strenge milieu-eisen zijn volgens Smith geen belemmering. 'Er wordt hier goed georganiseerd en daardoor is drukte geen probleem. De Nederlanders kennen strenge regels maar het is wel helder en in Rotterdam krijgen we veel medewerking. Het is hier goed zaken doen. In Rotterdam is ondernemen tot kunst verheven.'
Naast de fabriek voor PO en afgeleiden daarvan in de Botlek nabij Rozenburg, is ook de bouw van een nieuwe butaandiolfabriek begonnen. En een paar kilometer verderop, op de Maasvlakte, komt een nieuwe PO-fabriek. De twee projecten vergen gezamenlijk een investering van $ 1 mrd (ƒ 2,5 mrd). De fabriek op de Maasvlakte wordt een joint venture met het Duitse chemiebedrijf Bayer gebouwd en zal (in 2003) een capaciteit krijgen van 285 ton PO en 640 ton styreenmonomeer.

Akzo Nobel Botlek
Akzo Nobel verkocht in september een deel van zijn waterstofactiviteiten in de Botlek aan Air Products Nederland. Het verladen van waterstof verhuist naar het nieuwe laadstation van Air Products en Hoek Loos in Pernis. Alle waterstof, die Akzo Nobel niet zelf gebruikt zal Air Products in de toekomst afnemen.

Organik Botlek
Het Turkse chemische concern Organik Holding wil een vestiging bouwen in de Rotterdamse Botlek. Het bedrijf heeft daarvoor drie hectare terrein nodig; met de eigenaar ervan wordt al gesproken. Organik wil jaarlijks 50.000 ton polymeren op waterbasis produceren. De plannen van Organik kwamen in oktober aan de orde tijdens een bezoek van een Rotterdamse delegatie, geleid door burgemeester Opstelten, aan Istanboel.

Vlissingen Kemira
Chemieconcern Thermphos in Vlissingen neemt de productie van grondstoffen voor (af)wasmiddelen over van het Zweedse Kemira Kemi AB, zo werd in juni bekendgemaakt. De fabriek in het Sloegebied wordt uitgebreid met een nieuwe productielijn, die tussen de twintig en dertig miljoen gulden zal kosten. Het nieuwe fosfaat wordt gemaakt voor producenten van wasmiddelen in heel Europa. Thermphos heeft vestigingen over de hele wereld, met in totaal 900 werknemers. In Vlissingen werken 450 mensen, waarvan 75 in de productie van fosfaten. Het bedrijf produceert verder fosfor en fosforderivaten voor pesticiden, farmaceutische producten, vlamvertragers en toevoegingsmiddelen in smeermiddelen, en fosforzuur voor toevoegingen in voedsel en frisdranken.

Dow Terneuzen - EmergO
Bij Dow Terneuzen werd in juni het hoogste punt bereikt bij de constructie van een nieuwe kraker, het zogenaamde EmergO-project. Projectmanager J. Timmers gaf het officiële startsein voor het inhijsen van de topsectie van een destillatietoren van 110 meter, de hoogste destillatietoren van Nederland. De realisatie betekent een investering van ongeveer één miljard gulden. De destillatietoren is onderdeel van de nieuwe scheidingstrein, waarbij twee lichte koolwaterstoffen (propeen en propaan) van elkaar worden afgezonderd.
De realisatie van het procesvat is de grootste investering die Dow Chemical ooit pleegde in Terneuzen. De capaciteit van de krakers neemt erdoor toe van 1,1 miljoen naar 1,7 miljoen ton etheen. De productie is bedoeld voor de ontwikkeling van innovatieve chemicaliën, kunststoffen en agrarische producten. Dow rekent erop dat de kraker eind 2001 in gebruik genomen wordt.

Dow Terneuzen - Magnum ABS
Dow Benelux in Terneuzen kondigde in juli een investering aan van 100 miljoen gulden in de zogeheten Magnum ABS-plasticfabriek. De bestaande fabriek wordt uitgebreid, waardoor de capaciteit met zo`n 75.000 ton plastic(korrels) per jaar toeneemt. De uitbreiding leidt tot tien à twintig extra arbeidsplaatsen. Dow voert de expansie door om tegemoet te komen aan de wereldwijd sterk groeiende vraag naar kleurloos ABS-plastic, die door de klant zelf kan worden ingekleurd. Het product (hard plastic) wordt geleverd aan onder meer de auto-industrie (dashboards), computerfabrikanten en producenten van huishoudelijke apparatuur en verpakkingen.

IJzer-, staal- en aluminiumindustrie

Veendam - magnesiumzout
Minister Jorritsma (Economische Zaken) zegde in april de Tweede Kamer een notitie toe over mogelijke bodemdaling door het winnen van magnesiumzout onder Veendam. Dat moet de grondstof zijn voor een magnesiumfabriek. De bedrijven achter dit plan denken nu over het opzetten van een kleinschalige fabriek, goed is voor zo'n 15.000 ton magnesium per jaar. Het in 1996 gestarte Antheus-project was oorspronkelijk zesmaal zo groot. Die zou een pijplijn krijgen voor de afvoer van bijproduct chloor naar industrieel gebruik. Knelpunt in de kleinere opzet is dat het vrijkomende chloor lokaal moet worden afgezet. De overheid heeft voor het project ƒ 100 mln gereserveerd. Dat bedrag houdt Jorritsma in reserve, voor het geval de kleine fabriek later alsnog wordt uitgebreid inclusief pijpleiding.

Avesta Sheffield / Outokumpu
Avesta Sheffield, voor 51 procent eigendom van het Brits-Nederlandse staalconcern Corus, fuseerde in september met het Finse Outokumpu. Het bedrijf gaat verder onder de naam AvestaPolarit en krijgt een notering aan de beurs van Stockholm. Outokumpu krijgt 55 procent van het eigendom en Avesta Sheffield de resterende 45 procent. Outokumpu zal zijn aandeel in drie jaar tijd terugbrengen tot 40 procent. Bij beide bedrijven werken 8.700 mensen in fabrieken in Finland, Zweden, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Tevens heeft Outokumpu een vestiging bij Terneuzen. De combinatie is met 1,7 miljoen ton de op een na grootste producent van roestvrij staal ter wereld.

Scheepsbouw en -reparatie

Steun scheepsbouw
Staatssecretaris Ybema van Economische Zaken trok in juni 40 miljoen gulden uit voor een nieuwe regeling om scheepswerven te steunen bij export in de tweede helft van 2000. De regeling kwam in de plaats van een gunstiger regeling die tot 1 juni gold. De looptijd van de regeling was gekoppeld aan de periode waarop in de Europese Unie nog steun mag worden gegeven voor de bouw van schepen, tot 31 december 2000. Voor een volgende periode zou de Europese Commissie later een subsidie regiem vaststellen.

Frisian Shipyards
In oktober werd bekend dat scheepswerf Frisian Shipyard Welgelegen (FSW) in Harlingen overweegt haar assemblagehal te verkopen aan scheepswerf Barkmeijer uit Stroobos. FSW wil zich dan vooral gaan concentreren op de reparatiesectie en op de nieuwbouw van kleinere vrachtschepen.

De Biesbosch Dordrecht
De Dordtse rechtbank heeft medio 2000 het faillissement uitgesproken over scheepswerf De Biesbosch in Dordrecht. Bij de werf, opgericht in 1917, werkten op dat moment nog bijna 200 personen.

Damen Shipyards - KSG
Damen Shipyards nam in september de Koninklijke Schelde Groep (KSG) in Vlissingen over. De aandelen van de rijksoverheid en de provincie Zeeland in de KSG werden aan Damen overgedragen voor het symbolische bedrag van een gulden. De Europese Commissie moest nog officieel toestemming geven voor de transactie. De rijksoverheid en de provincie hebben gezamenlijk 105 miljoen gulden op tafel gelegd om het eigen vermogen van de `nieuwe` KSG te versterken.

De Schroef Sluiskil
Scheepswerf De Schroef wil groeien en ziet daartoe mogelijkheden in de grote binnenvaart en de shortsea. De werf op het Kanaaleiland bij Sluiskil heeft de afgelopen jaren miljoenen geïnvesteerd in uitbreiding van de faciliteiten. De Schroef breidde onlangs de dokcapaciteit uit met twee nieuwe dokken, afkomstig uit het Finse Kotka en beschikt nu over drie droogdokken met een liftcapaciteit van respectievelijk 5000 ton (voor zee en binnenvaart), 2500 ton (voor zee en binnenvaart en visserij) en 600 ton (voor sleepvaart en visserij). De werf heeft bovendien de beschikking over een dwarshelling van 125 meter en een afbouwkade.

Offshore

NAM gasexploratie
In juli bepaalde de Raad van State dat de NAM extra natuurbeschermingsprocedures moet doorlopen alvorens naar gas te gaan zoeken in de provincie Groningen. De winning van aardgas uit nieuwe velden kan hiermee jaren vertraging oplopen. De Raad van State heeft dit bepaald in een zaak die de Waddenvereniging had aangespannen tegen het ministerie van Landbouw Natuurbeheer en Visserij (LNV). Staatssecretaris Faber van LNV had eerder besloten dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) voor drie van de vijf proefboorlocaties die het bedrijf voor ogen heeft, geen vergunning op grond van de natuurbeschermingswet nodig heeft. Deze drie locaties lagen verder weg van de dijk die het land van de Waddenzee scheidt. Daarvoor was volgens de staatssecretaris slechts een milieuvergunning en een vergunning op basis van de Mijnbouwwet nodig. De Waddenvereniging stelde echter dat ook voor de 'verder van de dijk gelegen' locaties aan de eisen van de Natuurbeschermingswet moet zijn voldaan voordat er gezocht kan worden naar gas. De Raad van State geeft de milieuvereniging hierin gelijk.
Eerder had staatssecretaris Faber de NAM verboden te gaan boren naar gas onder de Waddenzee. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) kondigde in september aan hierover naar de Raad van State te zullen stappen, omdat de staatssecretaris niet binnen de geldende termijn had gereageerd op een bezwaarschrift van de NAM.

Shell Noordzee
Shell maakte in september bekend dat de investeringen in oliewinning in de Noordzee worden opgevoerd. Het olieconcern pompt dit jaar 1,2 miljard dollar (f 3,0 miljard) in Shell Expro, een Britse joint venture met ExxonMobil. Dit is 50 procent meer dan gepland. Ook ExxonMobil doet een extra uitgave. De totale uitgaven van Shell in de Noordzee waren al bijgesteld van 800 miljoen dollar naar 1 miljard dollar. Doordat de hoge olieprijs het steeds aantrekkelijker voor bedrijven maakt om olie te winnen op nieuwe locaties, werd besloten tot een verdere investering.

Overige industrie

Frima Harlingen overgenomen
Het Harlinger zoutbedrijf Frima, opgericht door ondernemer Geert Talman, werd in juli failliet verklaard. Het Duitse Kali & Salz zou de onderneming overnemen. Kali & Salz deelde mee 3 miljoen gulden te willen investeren in achterstallig onderhoud van de zoutcavernes. Naast oprichter Talman hebben financiers ING Bank en Commerzbank veel geld aan het zoutavontuur verloren. Een andere grote verliezer is energiebedrijf Nuon met naar schatting 20 miljoen gulden. Dat geld zat in een kostbare warmtekrachtcentrale die bij het Fries industrieel complex hoorde.

RMTC Rotterdam
In juni werd de eerste fase van het Regionaal Milieu Technisch Centrum (RMTC) te Rotterdam officieel in gebruik genomen. Het RMTC omvat de grootste afvalscheiding installatie van West-Europa en is eigendom van Terlouw Recycling en het inzamelbedrijf voor scheepsafval van Bek & Verburg. Ook Watco Metaalrecycling, het grootste inzamelbedrijf van oude accu's in Nederland, is onderdeel van het centrum.
In de tweede fase (2001/2002) volgt de bouw van een brandstofpreparatiefabriek. Het complex, waarvan de eerste fase zo'n 60% uitmaakt, wordt gebouwd op de fundamenten van de voormalige elektriciteitscentrale aan de Waalhaven. De scheidingsinstallatie verwerkt jaarlijks 250.000 ton (circa 1 mln m³) industrieel afval tot zogeheten 'monostromen' zoals hout, papier, diverse soorten kunststoffen, puin en metaal (ferro en non-ferro). Deze worden weer hergebruikt of gerecycled. De reststroom wordt nu nog elders verbrand, maar straks in de preparatiefabriek omgezet in "pellets" die dienen als secundaire industriële brandstof. Deze fabriek krijgt een capaciteit van circa 400.000 ton per jaar.

Rubber Recycling Rotterdam
Medio 2000 heeft Rubber Recycling Rotterdam (RRR) zich in Europoort-Rotterdam gevestigd. Het bedrijf heeft hier bestaande loodsen betrokken met voldoende ruimte voor verdere expansie en beschikt het voorts over faciliteiten zoals een weegbrug en een kade. Met een shredderinstallatie worden banden tot kleine stukjes rubber of chips vermalen. Na uitbouw van het machinepark gaat RRR ook granulaat en poeder produceren. De capaciteit van de installatie beloopt 10.000 ton per jaar, oftewel circa 1,5 miljoen banden. RRR zamelt gebruikte banden in bij garages, dealers en bandenservicebedrijven. Het sorteert de banden op kwaliteit: opnieuw bruikbare banden worden verkocht voor bandvernieuwing of worden geëxporteerd. De niet meer bruikbare banden worden verwerkt tot chips en gescheiden van het metaal. De chips dienen als brandstof en als grondstof voor de cementproductie door CBR in het Belgische Antoing.
Het granulaat en het rubberpoeder worden gebruikt als grondstof voor nieuwe producten zoals vloeren voor speelplaatsen en industriële toepassingen. In Nederland worden per jaar circa 7 mln gebruikte personenautobanden ingezameld. Ongeveer veertig procent is geschikt voor verder gebruik en wordt met name geëxporteerd, naar bestemmingen buiten Europa. Het in Nederland al geldende stortverbod, wordt in 2003 voor de gehele EU van kracht. Er moeten dan jaarlijks ongeveer 230 mln banden extra gerecycled worden.

Milieu

Zowel de gebruikers van de havens - het in de havens gevestigde bedrijfsleven en de scheepvaart - als de havenbeheerders opereren in het spanningsveld tussen economie en milieuzorg, tussen werkgelegenheid en maatschappelijke acceptatie. De in dit hoofdstuk beschreven gebeurtenissen getuigen daarvan.

Industrie en overslag

Verschillende bedrijven, met name Hydro Agri Sluiskil, Dow Benelux en het Havenschap Zeeland Seaports maakten plannen bekend die zullen leiden tot verbeteringen op milieugebied. In Sluiskil gaat het om een investering van 2,7 miljoen gulden, waarmee de jaarlijkse uitstoot van stikstofoxiden (nu 2200 ton) met een kwart wordt teruggebracht. Dow Benelux meldde in augustus dat zijn terrein in Terneuzen medio 2015 'volledig schoon' zal zijn. Voor het saneringsplan is 10 miljoen gulden uitgetrokken. Zeeland Seaports trok 25 miljoen gulden uit voor het herstel van de natuurschade die ontstaat door de aanleg van de containerterminal in het Sloegebied.

Intussen vonden er ook in 2000 op milieugebied verschillende juridische confrontaties plaats tussen de overheid en het bedrijfsleven. Zo constateerde in oktober de DCMR (milieudienst Rijnmond) dat de schrootverwerkende bedrijven in het Roptterdamse havengebied 'weinig aandacht' hebben voor het milieu.

In Den Haag troffen in september de Waddenvereniging, het Groningse College van Gedeputeerde Staten en Aluminium Delfzijl N.V. elkaar voor de Raad van State, waar bestuursrechter W. Konijnenbelt concludeerde dat GS van Groningen 'zich hebben laten inpakken door Aldel'. De Waddenvereniging had gesteld dat Aldel meer geld zou moeten uittrekken voor milieumaatregelen dan de met GS overeengekomen 160 miljoen gulden.

Tegen tankcleaningbedrijf Gentenaar in Moerdijk werd in juli een strafrechtelijk onderzoek ingesteld wegens overtreding van milieuvoorschriften.

Green Peace presenteerde in augustus een nieuw schip, de Argus, die - zoveel mogelijk in samenwerking met de instanties zoals het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam - wordt ingezet om te speuren naar milieuvervuiling.

Scheepsafval

Ook in de scheepvaart vindt het principe 'de vervuiler betaalt' steeds meer ingang. Zo stelde het Europese Parlement in september een richtlijn vast die bepaalt dat scheepseigenaren voortaan 30% zullen moeten bijdragen in de kosten van de aflevering van afval in havens.
Deze vaste bijdrage moet worden betaald ongeacht de vraag of de schepen zelf afval inleveren. In de richtlijn wordt tevens een controleplicht opgelegd aan de havenautoriteiten in de Europese Unie.

De Rotterdamse haven heeft voor de invoering van de verscherpte havenstaatcontrole uitstel gekregen van een half jaar: terwijl in de rest van Europa deze controles vanaf 1 januari 2003 van kracht worden geldt voor Rotterdam 1 juli 2003 als ingangsdatum.

De Stichting Green Award maakte in juni bekend dat tankschepen die voorzien zijn van het Green Award certificaat een korting van 5% krijgen op de tarieven voor afvalverwijdering. Voor een tanker van 285.000 ton dwt met een vermogen van 25.000 pk komt dat neer op een voordeel van fl.3.300 per jaar.

Onderhoud havens

Ondanks grote investeringen en tal van maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen is het probleem van de vervuilde baggerspecie voor de Nederlandse havens nog (lang) niet opgelost. De Rotterdamse loco-burgemeester Els Kuiper meldde in november, tijdens de Vierde Internationale Rijnconferentie, dat ook bij het gunstigste scenario in 2015 nog steeds te hoge concentraties zware metalen in de Rijn - dus in het slib in de Rijnmond - aanwezig zullen zijn. Het Project Onderzoek Rijn II (POR II), waarop deze waarschuwing was gebaseerd geeft overigens aan dat deze vervuiling van het Rijnwater vrijwel niet meer wordt veroorzaakt door de industrie. Wat er nu aan zware metalen in de Rijn terechtkomt is vooral afkomstig van erosie, grondwater en uit de verstedelijkte gebieden.

Tijdens de Rijnconferentie werd een pleidooi gehouden voor integratie van het milieubeleid dat geldt voor de Rijn, voor de Noordzee en voor het water in de Europese Unie (de EU-Waterrichtlijn). Het POR II is door het Gemeentelijke Havenbedrijf Rotterdam (GHR) opgezet om binnen de Europese Unie meer aandacht te krijgen voor de problemen die worden veroorzaakt door de slibafzettingen van de Rijn. Jaarlijks wordt gemiddeld 20 miljoen kubieke meter slib gebaggerd in het Rotterdamse havengebied. Een deel van dat slib (in 1988 de helft, in 2000 ongeveer 15%) is te zeer vervuild om te kunnen lozen in de Noordzee en moet aan land worden opgeslagen (in het depot de Slufter op de Maasvlakte).

Het GHR streeft ernaar, samen met alle betrokkenen, de baggerspecie zo schoon te krijgen dat geen nieuwe Slufter hoeft te worden aangelegd. Intussen wil de gemeente Westvoorne, gesteund door de werkgroep Verontruste Burgers van Voorne, dat de Raad van State de door de provincie Zuid-Holland afgegeven vergunning tot het storten van baggerslib in de Slufter vernietigt

Een verdere verbetering van de kwaliteit van het Rijnwater zal het gevolg zijn van de verdere reductie van de lozingen door de Duitse chemische industrie. De gemeente Rotterdam sloot daarover in november een convenant met het Verband der Chemische Industrie (VCI). Volgens het convenant worden lozingen van metalen sterk beperkt: zink met 86%, chroom met 93%, koper met 80%, nikkel met 83%, cadmium met 88%, kwik met 83%, arseen met 50% en lood met 71%. Rotterdam heeft, als tegenprestatie, beloofd te zullen afzien van een eventuele schadeclaim tegen de Duitse chemische industrie.

Ook in de andere Nederlandse zeehavens is vanzelfsprekend het slibprobleem aan de orde. Zo zal het slib, dat wordt opgebaggerd bij het uitbaggeren van de vaargeul van de middensluis in Terneuzen, gedeeltelijk worden opgeslagen in het slibdepot van Rijkswaterstaat in de Dekkerspolder (aan de rand van de Axelse Vlakte/Autrichepolder). Het schonere deel van het slib kan worden gestort in de Westerschelde.